Prawo Jantego, czyli nie jesteś od nas lepszy

Masz do wyboru dwa światy. W pierwszym zarabiasz pięćdziesiąt tysięcy funtów rocznie, a wszyscy inni dwadzieścia pięć. W drugim sto tysięcy, a pozostali dwieście tysięcy. W każdym z nich ceny są takie same – filiżanka kawy kosztuje tyle samo. Który wybierasz?

Prawo Jentego

To pytanie zadano po raz pierwszy na Uniwersytecie Harvarda w 1998 roku. Wyniki badań, przeprowadzanych wielokrotnie od tamtej pory, pokazują, że większość osób wybiera ten pierwszy świat. Dzieje się tak dlatego, że myślimy zarówno o własnych możliwościach, jak i o pozycji w hierarchii społecznej. Naśladujemy ludzi bogatszych od nas i chcąc im dorównać, zadłużamy się.

Nie jest to nowe zjawisko. W 1899 roku amerykański socjolog Thorstein Veblen opisał zachowanie ludzi polegające na nabywaniu luksusowych dóbr w celu zademonstrowania bogactwa i osiągnięcia odpowiedniego statusu społecznego. Kiedyś przeczytałam gdzieś, że wydajemy pieniądze, których nie mamy, na rzeczy, których nie potrzebujemy, żeby zrobić wrażenie na ludziach, których nie lubimy.

Prawo Jantego

Takie zachowanie na pewno nie przybliża nas do bycia szczęśliwymi. Dajemy się jedynie wciągnąć w wyścig szczurów. Opisaną przez Veblena ostentacyjną konsumpcję ogranicza prawo Jantego. Pochodzi ono z powieści duńsko-norweskiego pisarza Aksela Sandemose z 1933 roku i promuje kulturę, w której ludzie uważający się za lepszych są krytykowani.

  1. Nie sądź, że jesteś kimś wyjątkowym.
  2. Nie sądź, że nam dorównasz.
  3. Nie sądź, że jesteś mądrzejszy od nas.
  4. Nie sądź, że jesteś lepszy od nas.
  5. Nie sądź, że wiesz więcej niż my.
  6. Nie sądź, że jesteś kimś więcej niż my.
  7. Nie sądź, że jesteś w czymś dobry.
  8. Nie masz prawa śmiać się z nas.
  9. Nie sądź, że komukolwiek będzie na Tobie zależało.
  10. Nie sądź, że możesz nas czegoś nauczyć.

To prawo ma też wiele negatywnych następstw, jak podcinanie skrzydeł i brak dążenia do rozwoju. Jednak myślę, że warto skorzystać z jego pozytywnej strony. Przyglądając się temu dekalogowi, łatwo dostrzegamy, że chodzi tu przede wszystkim o równość. Można powiedzieć: „jesteś równie wyjątkowy, mądry i dobry jak każdy inny człowiek”.

Follow:
Udostępnij: